Rehberler

Başınıza ne geldi?

Günlük hayatta en sık karşılaşılan 150 hukuki durum. Her rehber, ne yapabileceğinizi, sürelerinizi ve dayanağı olan kanun maddelerini sade bir dille anlatır. Durumunuzu kendi cümlenizle de yazabilirsiniz.

Kira 21

Ev sahibi depozitomu geri vermiyorKanuna göre konut kiralarında güvence üç aylık kira bedelini aşamaz ve para olarak verilmişse vadeli bir tasarruf hesabına yatırılır. Kiraya veren, sözleşmenin sona ermesini izleyen üç ay içinde size karşı dava ya da takip başlattığını bankaya yazılı bildirmezse banka, istemeniz üzerine güvenceyi geri vermekle yükümlüdür.Ev sahibi kiraya ne kadar zam yapabilir?Kanuna göre yenilenen kira dönemi için yapılan artış anlaşmaları, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla geçerlidir. Bu oranı aşan bir artış anlaşması, kanunun aradığı geçerlilik koşulunu taşımaz.Kira tespit davası açıldı ya da açmak istiyorumKanuna göre kira bedelinin belirlenmesine ilişkin dava her zaman açılabilir. Beş yıldan uzun ya da beş yıldan sonra yenilenen kiralarda hâkim; TÜFE değişim oranını, kiralananın durumunu ve emsal kira bedellerini göz önünde tutarak hakkaniyete uygun bir bedel belirler.Kira sözleşmem bitti, ev sahibi çıkmamı istiyorKanuna göre ev sahibi, sözleşme süresi bitti diye sözleşmeyi sona erdiremez; bildirimde bulunmazsanız sözleşme her yıl aynı koşullarla uzar. On yıllık uzama süresi sonunda ise ev sahibi, her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunarak sebep göstermeden sözleşmeye son verebilir.Ev sahibi ihtiyacı olduğunu söyleyip evi boşaltmamı istiyorKanuna göre ev sahibi; kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu ya da kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu kişiler için konut veya işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa sözleşmeyi açacağı dava ile sona erdirebilir. Bu yol, kiraya verenin dava açmasını gerektirir.Tahliye taahhüdü imzaladım, ne olacak?Kanuna göre kiralananın teslim edilmesinden sonra yazılı olarak verilen tahliye taahhüdüne rağmen boşaltmazsanız, kiraya veren taahhüt edilen tarihten başlayarak bir ay içinde icraya başvurarak veya dava açarak sözleşmeyi sona erdirebilir. Tahliye emrine itiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür.Oturduğum ev satıldı, ne olacak?Kanuna göre ev satıldığında yeni malik kira sözleşmesinin tarafı olur ve sözleşmeniz devam eder. Yeni malik gereksinim sebebiyle çıkmanızı istiyorsa, edinme tarihinden başlayarak bir ay içinde size yazılı bildirimde bulunup altı ay sonra dava açabilir ya da sözleşme süresinin bitiminden başlayarak bir ay içinde dava açabilir.Kirayı geç ödedim, iki ihtar çekildi; çıkarılır mıyım?Kanuna göre bir yıl ve daha uzun süreli kiralarda, bir kira yılı veya bir kira yılını aşan süre içinde kira bedelini ödemediğiniz için size yazılı olarak iki haklı ihtarda bulunulmasına sebep olduysanız, kiraya veren ihtarların yapıldığı kira yılının bitiminden başlayarak bir ay içinde dava açarak sözleşmeyi sona erdirebilir.Sözleşme bitmeden evden çıkmak istiyorumKanuna göre süresinden önce çıkarsanız kira borcunuz, evin benzer koşullarla kiraya verilebileceği makul bir süre için devam eder. Bu süre dolmadan, kiraya verenden kabul etmesi beklenebilecek, ödeme gücü olan ve kira ilişkisini devralmaya hazır yeni bir kiracı bulursanız borçlarınız sona erer.Kiraladığım evde arıza var, ev sahibi yaptırmıyorKanuna göre ev sahibinden ayıbın uygun bir sürede giderilmesini isteyebilirsiniz. Bu sürede giderilmezse ayıbı ev sahibi hesabına gidertebilir ve bundan doğan alacağınızı kira bedelinden indirebilirsiniz.Aidatı ve demirbaşı ben mi ödeyeceğim?Kanuna göre sözleşmede aksi öngörülmemişse ya da aksine yerel âdet yoksa ısıtma, aydınlatma ve su gibi kullanma giderleri kiracıya aittir. Kat malikinin ortak gider borcundan kiracı da sorumlu tutulabilir; ancak bu sorumluluk ödemekle yükümlü olduğu kira miktarıyla sınırlıdır ve yaptığı ödeme kira borcundan düşülür.Ev sahibi izinsiz olarak kiraladığım eve girdiKanuna göre ev sahibi evi ancak bakım, satış ya da sonraki kiralama için zorunlu olduğu ölçüde ve uygun bir süre önce size bildirerek gezebilir veya gösterebilir. Rızanıza aykırı olarak konutunuza girilmesi, şikâyetiniz üzerine konut dokunulmazlığının ihlali suçu kapsamında değerlendirilebilir.Kiraladığım evi başkasına kiralayabilir ya da devredebilir miyim?Kanuna göre konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya verenin yazılı rızası olmadıkça evi başkasına kiralayamaz, kullanım hakkını da devredemezsiniz. Kira ilişkisini başkasına devretmek de kiraya verenin yazılı rızasını gerektirir.Dükkan ya da işyeri kiracısıyım, haklarım neler?Kanuna göre çatılı işyeri kiralarında da kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. İşyeri kiralarında kiraya veren, haklı sebep olmadıkça kira ilişkisinin devrine rıza vermekten kaçınamaz.Kiracı olarak yükümlülüklerim neler, evi nasıl teslim etmeliyim?Kanuna göre evi teslim aldığınız durumda geri vermekle yükümlüsünüz, ancak sözleşmeye uygun kullanımdan doğan eskimelerden ve bozulmalardan sorumlu değilsiniz. Ev sahibi teslim sırasında sorumlu olduğunuz eksiklikleri size yazılı bildirmezse, olağan incelemeyle belirlenemeyecek olanlar dışında sorumluluktan kurtulursunuz.Ev sahibinin bana karşı yükümlülükleri neler?Kanuna göre ev sahibi evi kararlaştırılan tarihte, kullanıma elverişli durumda teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda tutmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı aleyhine değiştirilemez.Kira sözleşmemdeki bu madde geçerli mi?Kanuna göre kiracıya kira bedeli ve yan giderler dışında başka bir ödeme yükümlülüğü getirilemez. Kiranın zamanında ödenmemesi hâlinde ceza koşulu ödeneceğine veya sonraki kiraların muaccel olacağına ilişkin anlaşmalar geçersizdir.Kiracım kirayı ödemiyor, ev sahibi olarak ne yapabilirim?Kanuna göre konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracıya en az otuz gün yazılı süre verip bu sürede ödemezse sözleşmeyi feshedeceğinizi bildirebilirsiniz. Kira alacağı için icra takibi başlatıp ödeme emrine tahliye ihtarı koydurmanız da mümkündür.Kiracımı evden çıkarmak istiyorum, hangi yollar var?Kanuna göre ev sahibi; kendisi veya yakınları için konut ihtiyacı, yeniden inşa, yeni malikin ihtiyacı, kiracının yazılı tahliye taahhüdü, iki haklı ihtar ve kiracının aynı yerde konutu bulunması gibi sebeplerle sözleşmeyi sona erdirebilir. On yıllık uzama süresi dolduktan sonra ise sebep göstermeden bildirimle sona erdirme imkânı doğar.Kiracı evime zarar verdi, ne yapabilirim?Kanuna göre kiracı evi teslim aldığı durumda geri vermek zorundadır, ancak sözleşmeye uygun kullanımdan doğan eskimelerden sorumlu değildir. Teslim sırasında kiracının sorumlu olduğu eksiklikleri ona hemen yazılı bildirmezseniz, olağan incelemeyle belirlenemeyecek eksiklikler dışında kiracı sorumluluktan kurtulur.Kira sözleşmesi yapacağım, nelere dikkat etmeliyim?Kanuna göre konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence üç aylık kira bedelini aşamaz ve yenilenen dönemde kira artışı tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalama değişim oranını geçemez. Kiracıya kira bedeli ve yan giderler dışında başka bir ödeme yükümlülüğü getirilemez.

Komşu ve apartman 10

Komşum sürekli gürültü yapıyor, ne yapabilirim?Kanuna göre başkalarının huzur ve sükununu bozacak şekilde gürültüye neden olan kişiye idari para cezası verilir; bu cezaya kolluk veya belediye zabıta görevlileri karar verir. Kat maliki iseniz, komşunun borçlarını yerine getirmemesinden zarar gördüğünüzde sulh mahkemesinden hâkimin müdahalesini de isteyebilirsiniz.Komşum apartmanın ortak alanını sahipleniyorKanuna göre ortak yerler bütün kat maliklerine arsa payları oranında ortak mülkiyet hükümlerine göre aittir ve kat maliklerinin buralarda kullanma hakkı vardır. Bir kat maliki, bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası olmadıkça ortak yerlerde inşaat, onarım ve tesis yaptıramaz.Apartman yöneticisi hesap vermiyor, ne yapabiliriz?Kanuna göre yönetici, yönetim planında yazılı zamanda, böyle bir zaman yoksa her takvim yılının ilk ayında kat malikleri kuruluna gelir ve giderlerin hesabını vermek zorundadır. Kat maliklerinin yarısı isterse başka zamanlarda da hesap istenebilir; haklı sebep varsa kurul yöneticiyi her zaman değiştirebilir.Kat malikleri kurulunun aldığı karara itiraz etmek istiyorumKanuna göre toplantıda aykırı oy kullanan kat maliki karar tarihinden, toplantıya katılmayan kat maliki kararı öğrendiği tarihten başlayarak bir ay içinde ve her halde karar tarihinden başlayarak altı ay içinde sulh mahkemesinde iptal davası açabilir. Yok veya mutlak butlanla hükümsüz kararlarda süre koşulu aranmaz.Komşum aidatını ödemiyor, ne yapabiliriz?Kanuna göre gider veya avans payını ödemeyen kat maliki hakkında yönetici ya da diğer kat maliklerinden her biri dava açabilir veya icra takibi yapabilir. Payını tam ödemeyen kat maliki, geciktiği günler için aylık yüzde beş hesabıyla gecikme tazminatı öder.Aidat neye göre hesaplanır, kullanmadığım asansöre de ödeme yapmak zorunda mıyım?Kanuna göre aralarında başka bir anlaşma yoksa kapıcı, kaloriferci, bahçıvan ve bekçi giderleri eşit, diğer ortak giderler arsa payı oranında paylaşılır. Giriş katta oturmak ya da asansörü kullanmamak, gider payını ödemekten kaçınma sebebi değildir.Dairemde ya da binanın dış cephesinde değişiklik için kimin onayı gerekir?Kanuna göre bir kat maliki, bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası olmadan ortak yerlerde inşaat, onarım, tesis yaptıramaz ve binayı farklı renkte boyatamaz. Kendi dairesinde de anayapıya zarar verecek onarım, tesis ve değişiklik yapamaz.Üst kattan evime su sızıyor, zararı kim öder?Kanuna göre kat maliki, kusuruyla diğer bağımsız bölümlere verdiği zarardan sorumludur. Sızıntının giderilmesi için dairenize girilmesi gerekiyorsa izin vermek zorundasınız; bu yüzden uğradığınız zararı ise lehine izin verilen dairenin maliki derhal öder.Apartmanda evcil hayvan besleyebilir miyim, komşunun hayvanından rahatsızımKanuna göre kat malikleri ve kiracılar birbirini rahatsız etmemek ve yönetim planı hükümlerine uymakla yükümlüdür; yönetim planı bütün kat maliklerini bağlar. Bu yükümlülüklere uyulmaması yüzünden zarar gören kat maliki sulh mahkemesinden hâkimin müdahalesini isteyebilir.Komşu taşınmazdan gelen duman, gürültü ya da inşaat bana zarar veriyorKanuna göre komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi aşan duman, koku, toz, gürültü veya sarsıntıyla rahatsızlık vermek yasaktır. Bundan zarar gören ya da zarar tehlikesiyle karşılaşan kişi, durumun eski hale getirilmesini, tehlikenin ve zararın giderilmesini dava edebilir.

Ev ve tapu 3

Evi senetle aldım, satıcı tapuyu devretmiyorKanuna göre taşınmaz satışının geçerli olması için sözleşmenin resmi şekilde düzenlenmesi şarttır ve mülkiyet kural olarak tescille kazanılır. Resmi şekle uyulmadan yapılan satış hüküm doğurmaz; ödediğiniz para ise sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir.Hisseli evi diğer ortaklarla bölüşemiyoruz, ne yapabilirim?Kanuna göre paydaşlardan her biri, ortaklığı sürdürme yükümlülüğü yoksa malın paylaşılmasını isteyebilir. Anlaşma olmazsa hâkim malın aynen bölünmesine karar verir; bölme uygun görülmezse ve özellikle mal önemli değer kaybetmeden bölünemiyorsa açık artırmayla satışa hükmolunur.Ortağım hissesini bana sormadan başkasına sattıKanuna göre paydaşlardan biri payını üçüncü kişiye satarsa, diğer paydaşlar alıcıya karşı dava açarak önalım hakkını kullanabilir. Hak, satışın size bildirildiği tarihten başlayarak üç ay ve her halde satışın üzerinden bir yıl geçmekle düşer.

İş 32

İşten çıkarıldım, haklarım neler?Kanuna göre işten çıkarılan işçi, şartları varsa bildirim süresi ücreti tutarında tazminat, kıdem tazminatı ve kullanmadığı yıllık izinlerin ücretini isteyebilir. Ödenmeyen alacaklar için dava açmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir.Haksız yere çıkarıldım, işime geri dönebilir miyim?Kanuna göre otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerinde en az altı aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılabilir.İşten çıkarılırken bana önceden haber verilmediKanuna göre bildirim süresi, çalışma sürenize göre iki, dört, altı veya sekiz haftadır. Bu süreye uymadan sözleşmeyi fesheden taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat (ihbar tazminatı) öder.Kıdem tazminatımı nasıl alırım, nasıl hesaplanır?Kanuna göre kıdem tazminatı, her geçen tam çalışma yılı için otuz günlük ücret tutarındadır ve bir yıldan artan süreler için de aynı oranda ödenir. Hesap son ücret üzerinden yapılır; kıdem tazminatında zamanaşımı beş yıldır.İşveren beni devamsızlık gerekçesiyle tazminatsız çıkardıKanuna göre devamsızlığın haklı fesih sebebi olması için işçinin izinsiz veya haklı bir sebebe dayanmadan ardı ardına iki işgünü, bir ay içinde iki defa tatil sonrası işgünü ya da bir ayda üç işgünü işe gelmemesi gerekir. Feshin bu şartlara uymadığını düşünüyorsanız yargı yoluna başvurabilirsiniz.Maaşım ödenmiyor, haklı nedenle işi bırakabilir miyim?Kanuna göre ücretiniz kanun hükümlerine veya sözleşmeye uygun hesaplanmıyor ya da ödenmiyorsa, iş sözleşmenizi bildirim süresi beklemeden feshedebilirsiniz. Kıdem tazminatı düzenlemesi, işçinin kanuni haklı nedenle feshini de tazminat halleri arasında sayar.İstifa edersem haklarımı kaybeder miyim?Kanuna göre kıdem tazminatı yalnızca kanunda sayılan hallerde ödenir; haklı nedenle fesih, askerlik, emeklilik amacıyla ayrılma ve kadın işçinin evlendikten sonra bir yıl içinde ayrılması bunlardandır. Kullanmadığınız yıllık izinlerin ücreti ise sözleşme hangi nedenle sona ererse ersin ödenir.İşten çıkarken ibraname imzaladım, dava açabilir miyim?Kanuna göre ibranamenin geçerli olması için yazılı olması, sözleşmenin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olması, alacağın türü ve miktarının açıkça yazılması ve ödemenin eksiksiz ve banka aracılığıyla yapılması gerekir. Bu şartları taşımayan ibraname kesin olarak hükümsüzdür.Evlendim, kıdem tazminatımı alarak ayrılabilir miyim?Kanuna göre kadın işçi evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılırsa kıdem tazminatına hak kazanır. Muvazzaf askerlik ve kanunda sayılan emeklilik halleri de kıdem tazminatı gerektiren ayrılma sebepleridir.İşveren görev yerimi ve maaşımı değiştirmek istiyorKanuna göre çalışma koşullarındaki esaslı değişiklik size yazılı bildirilmeli ve altı işgünü içinde sizin tarafınızdan yazılı olarak kabul edilmelidir; aksi halde sizi bağlamaz. Değişikliği kabul etmediğiniz için sözleşmeniz feshedilirse dava açabilirsiniz.Maaşım ödenmiyor ya da hep geç yatıyorKanuna göre ücretiniz ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden olmadan ödenmezse iş görme borcunuzu yerine getirmekten kaçınabilirsiniz. Bu nedenle sözleşmeniz feshedilemez ve yerinize yeni işçi alınamaz.Fazla mesai yapıyorum ama ücretini alamıyorumKanuna göre haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her saati normal saat ücretinin yüzde elli fazlasıyla ödenir. Fazla çalışma için onayınız gerekir ve yılda iki yüz yetmiş saati geçemez.İşveren maaşımdan ceza kestiKanuna göre ücret kesme cezası yalnızca sözleşmede gösterilen sebeplerle verilebilir ve bir ayda iki gündelikten fazla olamaz. İşveren, sizden olan alacağını rızanız olmadan ücretinizle takas edemez.Maaşım bordroda ve SGK'da eksik gösteriliyorKanuna göre işveren size ücret hesabını gösteren, imzalı veya işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek zorundadır. Prime esas kazancınız, hak ettiğiniz ücretin ve prim, ikramiye gibi ödemelerin brüt toplamı üzerinden hesaplanır.Hafta tatilinde ve bayramda çalıştırılıyorumKanuna göre yedi günlük zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmi dört saat hafta tatili hakkınız vardır. Ulusal bayram veya genel tatil gününde çalışırsanız, o günün ücretine ek olarak çalıştığınız her gün için bir günlük ücret daha ödenir.Yıllık izin hakkım kaç gün, işveren izin kullandırmıyorKanuna göre bir yıldan beş yıla kadar çalışanların yıllık izni on dört, beş yıldan fazla on beş yıldan az çalışanların yirmi, on beş yıl ve daha fazla çalışanların yirmi altı günden az olamaz. On sekiz yaş ve altı ile elli yaş ve üstü işçilerin izni yirmi günden az olamaz.İşten ayrıldım, kullanmadığım izinlerin parasını alabilir miyim?Kanuna göre iş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, kullanmadığınız yıllık izinlerin ücreti sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücretiniz üzerinden size ödenir. Bu hak, istifa veya işverenin haklı nedenle feshi gibi her türlü sona ermede geçerlidir.Doğum izni ve süt izni haklarım neler?Kanuna göre doğum izni, doğumdan önce sekiz ve sonra on altı hafta olmak üzere toplam yirmi dört haftadır; çoğul gebelikte doğum öncesi süreye iki hafta eklenir. Bir yaşından küçük çocuğunuzu emzirmeniz için günde toplam bir buçuk saat süt izni hakkınız vardır.Hamile olduğum için işten çıkarıldım, haklarım neler?Kanuna göre işveren, gebelik nedeniyle iş sözleşmesinin uygulanmasında ve sona ermesinde doğrudan veya dolaylı farklı işlem yapamaz. Bu yasağa aykırılıkta dört aya kadar ücret tutarında tazminat ve yoksun kalınan haklar istenebilir; iş güvencesi kapsamındaysanız işe iade yolu da açıktır.Eşim doğum yaptı, kaç gün izin hakkım var?Kanuna göre eşi doğum yapan işçiye on gün ücretli izin verilir. Evlenme, evlat edinme ya da ana, baba, eş, kardeş veya çocuğun ölümü hâlinde ise üç gün ücretli izin hakkı vardır.Raporluyum, işten çıkarılabilir miyim ve rapor parasını kim öder?Kanuna göre hastalık veya kaza nedeniyle işe gelinemeyen hâllerde işverenin bildirimsiz fesih hakkı, ancak kıdeminize göre belirlenen bildirim süresinin altı hafta aşılmasından sonra doğar. Hastalık raporunda ödenek, son bir yılda en az doksan gün prim bildirilmiş olması şartıyla üçüncü günden itibaren SGK tarafından ödenir.Deneme süresinde işten çıkarıldım, hakkım var mı?Kanuna göre deneme süresi içinde işveren de işçi de sözleşmeyi bildirim süresine gerek olmadan ve tazminatsız feshedebilir. Ancak çalıştığınız günlerin ücretini ve diğer haklarınızı isteyebilirsiniz.İşyerinde mobbinge uğruyorum, ne yapabilirim?Kanuna göre işveren, işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları ve uğrayanların daha fazla zarar görmemeleri için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğe aykırılık nedeniyle kişilik haklarınızın ihlalinden doğan zararların tazminini isteyebilirsiniz.İşçilik alacağım için önce arabulucuya mı gitmeliyim?Evet, kanuna göre kıdem, ihbar, ücret gibi işçilik alacakları ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları bu zorunluluğun dışındadır.Eski işyerimden alacaklarımı kaç yıl içinde isteyebilirim?Kanuna göre kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti gibi alacaklarda zamanaşımı beş yıldır; ücret alacaklarında da süre beş yıldır. Arabulucuya başvurduğunuz tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur.Part-time çalışıyorum, haklarım tam zamanlıdan farklı mı?Kanuna göre kısmi süreli çalıştığınız için, ayrımı haklı kılan bir neden olmadıkça tam süreli emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamazsınız. Ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatleriniz çalıştığınız süreyle orantılı olarak ödenir.Belirli süreli sözleşmem bitti, haklarım neler?Kanuna göre belirli süreli iş sözleşmesi esaslı bir neden olmadıkça zincirleme yapılamaz; yapılırsa sözleşme başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir. Belirli süreli çalışan, haklı bir neden olmadıkça salt bu nedenle belirsiz süreli emsal işçiden farklı işleme tabi tutulamaz.Kaç yaşında çalışabilirim, hangi işlerde?Kanuna göre on beş yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır; on dört yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretimi tamamlamış çocuklar ise ancak hafif işlerde çalıştırılabilir. On sekiz yaşından küçükler sanayiye ait işlerde gece çalıştırılamaz.Gece vardiyasında en fazla kaç saat çalıştırılabilirim?Kanuna göre işçilerin gece çalışması yedi buçuk saati geçemez. Turizm, özel güvenlik, sağlık hizmeti ve bazı petrol işlerinde ise işçinin yazılı onayı alınarak bu süre aşılabilir.İşçim işe gelmiyor, işveren olarak ne yapabilirim?Kanuna göre işçi izin almadan veya haklı bir sebep olmadan ardı ardına iki iş günü, bir ay içinde iki defa tatilden sonraki iş günü ya da bir ayda üç iş günü işe gelmezse işveren sözleşmeyi bildirim süresini beklemeden feshedebilir. Bu hak, durumu öğrendiğiniz günden başlayarak altı iş günü içinde kullanılmalıdır.İşçimi işten çıkaracağım, nelere uymalıyım?Kanuna göre fesih bildirimi yazılı olmalı ve fesih sebebi açık ve kesin biçimde belirtilmelidir. İşçinin davranışı veya verimiyle ilgili nedenlerle fesihte önce savunması alınmalı, iş güvencesi kapsamındaki işçiler için de geçerli bir sebep bulunmalıdır.Hangi günler resmî tatil, arefe tatil mi?Kanuna göre Ramazan Bayramı arefe günü saat 13.00'ten itibaren 3,5 gün, Kurban Bayramı arefe günü saat 13.00'ten itibaren 4,5 gündür. 29 Ekim Ulusal Bayramı 28 Ekim günü saat 13.00'te başlar.

Sosyal güvenlik 6

İş kazası geçirdim, haklarım neler?Kanuna göre iş kazası, işveren tarafından kolluğa derhal, SGK'ya en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilmelidir. Çalışamadığınız günler için SGK geçici iş göremezlik ödeneği öder; zararlarınız için işverenden ayrıca tazminat isteyebilirsiniz.Çalıştığım iş yüzünden hastalandım, meslek hastalığı sayılır mı?Kanuna göre bir hastalığın meslek hastalığı sayılması için Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilmesi zorunludur. Meslekte kazanma gücünüz en az yüzde on oranında azalmışsa sürekli iş göremezlik geliri bağlanır.İşveren sigortamı yapmıyor, ne yapabilirim?Kanuna göre işveren sizi çalışmaya başladığınız tarihten önce SGK'ya bildirmek zorundadır. Siz de çalışmaya başladığınız tarihten itibaren en geç bir ay içinde sigortalı olarak çalıştığınızı Kuruma bildirebilirsiniz.Sigortasız çalıştığım yılları nasıl saydırabilirim?Kanuna göre sigortasız geçen çalışmanızı, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde iş mahkemesine başvurup ispatlarsanız, mahkeme kararındaki kazanç ve prim gün sayıları dikkate alınır. Bu dava için önceden SGK'ya başvurma zorunluluğu yoktur.İşten çıkarıldım, işsizlik maaşı alabilir miyim?Kanuna göre işsizlik ödeneği için iş sözleşmenizin kanunda sayılan hâllerden biriyle sona ermiş olması, son 120 gün hizmet akdine tabi olmanız ve son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olmanız gerekir. Sözleşmenin feshedildiği tarihi izleyen günden itibaren otuz gün içinde Kuruma başvurmalısınız.Ne zaman emekli olabilirim?Kanuna göre 5510 sayılı Kanunla ilk defa sigortalı olanlara yaşlılık aylığı için kural olarak kadında 58, erkekte 60 yaş ve en az 9000 gün prim aranır; hizmet akdiyle çalışanlarda prim günü şartı 7200 gündür. Yaş şartı 2036'dan itibaren kademeli olarak artar ve sizin için geçerli yaş, prim günü şartını doldurduğunuz tarihe göre belirlenir.

Aile 17

Eşimden boşanmak istiyorum, hangi sebeplerle dava açabilirim?Kanuna göre evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeniz beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmışsa boşanma davası açabilirsiniz. Zina ile hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış sebeplerinde ise dava hakkı, sebebi öğrenmenizden başlayarak altı ay geçmekle düşer.Eşimle anlaşarak boşanmak istiyoruz, ne yapmalıyız?Kanuna göre anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Hâkim sizi bizzat dinler ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hakkındaki anlaşmanızı uygun bulursa boşanmaya karar verir.Boşanınca geçinemem, eşimden nafaka alabilir miyim?Kanuna göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır değilse diğer taraftan malî gücü oranında nafaka isteyebilir. Nafaka ödeyecek tarafın kusurlu olması aranmaz.Boşanma davası sürerken nasıl geçineceğim?Kanuna göre boşanma davası açılınca hâkim, dava süresince eşlerin barınması ve geçimi ile çocukların bakımına ilişkin geçici önlemleri re'sen alır. Dava açmadan ayrı yaşıyorsanız da ayrı yaşamanız haklı bir sebebe dayanıyorsa hâkimden diğer eşin yapacağı parasal katkıyı belirlemesini isteyebilirsiniz.Boşandık, çocuğumun babası nafaka vermek zorunda mı?Kanuna göre velayet kendisine verilmeyen ana veya baba, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Bu bakım borcu çocuk ergin olana kadar, çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi sürüyorsa durum ve koşullara göre eğitimi bitene kadar devam eder.Eski eşim çocuğumu bana göstermiyor, ne yapabilirim?Kanuna göre velayeti kendisine verilmeyen ana veya baba, çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir. Velayet sahibi bu düzenlemenin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebilir.Boşanırsak evlilikte aldığımız ev nasıl paylaşılır?Kanuna göre mal rejimi sözleşmesi yapmamışsanız edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır ve her eş diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olur. Mal rejiminin başlangıcında size ait olan mallar ile sonradan miras yoluyla edindikleriniz kişisel mal sayılır.Eşim oturduğumuz evi benden habersiz satmaya çalışıyorKanuna göre eşiniz sizin açık rızanız olmadan aile konutunu devredemez, konut üzerindeki hakları sınırlayamaz ve konutla ilgili kira sözleşmesini feshedemez. Ev eşinizin adına kayıtlıysa tapu müdürlüğünden aile konutu şerhi verilmesini isteyebilirsiniz.Nişanım bozuldu, takılar ve masraflar ne olacak?Kanuna göre nişan evlenme dışındaki bir sebeple sona ererse, nişanlıların ve ailelerinin diğer nişanlıya verdiği alışılmışın dışındaki hediyeler geri istenebilir. Nişanın sona ermesinden doğan dava hakları bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.Çocuğumun babası çocuğu kabul etmiyor, ne yapabilirim?Kanuna göre çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini ana ve çocuk isteyebilir. Babalık davası doğumdan önce veya sonra açılabilir; ananın dava hakkı doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer.Çocuk evlat edinmek istiyoruz, şartlar neler?Kanuna göre küçüğün evlat edinilmesi, evlat edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması koşuluna bağlıdır ve evlat edinme küçüğün yararına olmalıdır. Evlat edinilen, evlat edinenden en az on sekiz yaş küçük olmalıdır.Eşim bana şiddet uyguluyor, koruma kararı alabilir miyim?Kanuna göre tedbir kararını en çabuk ve en kolay ulaşabileceğiniz yer hâkiminden, mülki amirden ya da kolluk biriminden isteyebilirsiniz. Koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz.Uzaklaştırma kararı olmasına rağmen eşim yine evime geliyorKanuna göre tedbir kararına aykırılıkta üç günden on güne kadar, her tekrarında on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsi uygulanır. Zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez.İnternette hakkımda paylaşılan içeriği kaldırtmak istiyorumKanuna göre kişilik hakkınız saldırıya uğradıysa mahkemeden sürmekte olan saldırıya son verilmesini, saldırı tehlikesinin önlenmesini ve tazminat isteyebilirsiniz. Bu davayı kendi yerleşim yerinizdeki mahkemede de açabilirsiniz.Boşanırken eşimden tazminat alabilir miyim?Kanuna göre kusursuz veya daha az kusurlu eş maddi tazminat, boşanmaya sebep olan olaylarla kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş manevi tazminat isteyebilir. Manevi tazminat toptan ödenir; irat biçiminde ödenmesine karar verilemez.Nafakayı artırmak, azaltmak ya da kaldırmak istiyorumKanuna göre tarafların mali durumları değişirse veya hakkaniyet gerektirirse irat biçimindeki nafakanın artırılmasına ya da azaltılmasına karar verilebilir. Çocuk nafakasında da durum değişirse hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler veya nafakayı kaldırır.Çocuğumun velayetini almak istiyorum, velayet değiştirilebilir mi?Kanuna göre durumun değişmesi hâlinde hâkim, re'sen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır. Çocuğun menfaati gerektirdiğinde velayet sahibi değiştirilebilir.

Miras 5

Babam vefat etti, mirası kimler arasında paylaşılır?Kanuna göre mirasbırakanın çocukları eşit olarak mirasçıdır ve sağ kalan eş altsoyla birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte birini alır. Altsoy yoksa ana ve baba, onlar ve altsoyları da yoksa büyük ana ve büyük babalar mirasçı olur.Babam bütün malını bir kardeşime bıraktı, hakkım ne olacak?Kanuna göre altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısıdır ve saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açabilir. Dava hakkı, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden başlayarak bir yıl geçmekle düşer.Vasiyetname nasıl yapılır, nasıl iptal ettirilir?Kanuna göre vasiyet resmî şekilde, el yazısıyla veya olağanüstü durumlarda sözlü olarak yapılabilir. Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak ve on beş yaşını doldurmuş olmak gerekir.Babam borçlu öldü, borçlarını ödemek zorunda mıyım?Kanuna göre miras üç ay içinde reddedilebilir; bu süre yasal mirasçılar için kural olarak mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten başlar. Ret, sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır.Mirasçı olduğumu gösteren belgeyi nereden alırım?Kanuna göre yasal mirasçılara, başvuruları üzerine sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir. Vasiyetle atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı için belgeyi sulh mahkemesi verir.

Ceza 19

Trafik kazasında birinin yaralanmasına sebep oldum, hapis cezası alır mıyım?Kanuna göre taksirle yaralamada dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası, taksirle öldürmede iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası öngörülür. Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır; ancak birinci fıkradaki basit yaralama dışındaki hallerde suç bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz.Biri bana hakaret etti, ne yapabilirim?Kanuna göre hakaret suçunun soruşturulması, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenenler hariç, mağdurun şikâyetine bağlıdır. Şikâyet, fiili ve faili öğrendiğiniz günden itibaren altı ay içinde ve her hâlde fiilden itibaren iki yıl içinde yapılmalıdır.Tehdit ediliyorum ya da bana şantaj yapılıyor, ne yapabilirim?Kanuna göre hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdit altı aydan iki yıla kadar hapis cezası gerektirir; silahla, imzasız mektupla veya birden fazla kişi tarafından birlikte işlenirse ceza iki yıldan yedi yıla kadar hapistir. Durumu Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına bildirebilirsiniz.Dövüldüm, yaralandım; ne yapabilirim?Kanuna göre kasten yaralama bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapis cezası gerektirir. Etkisi basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kadar hafifse ceza şikâyet üzerine verilir; eşe, boşanılan eşe, üstsoy, altsoy veya kardeşe karşı ya da silahla işlenmişse şikâyet aranmaz.Eşyam çalındı, ne yapabilirim?Kanuna göre hırsızlığın cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir; kilit açılarak veya bina içinde muhafaza altındaki eşya hakkında işlenen hırsızlıkta ceza beş yıldan on yıla kadar hapse çıkar. Hırsızlık gece vakti işlenirse ceza yarı oranında artırılır.Dolandırıldım, ne yapabilirim?Kanuna göre dolandırıcılık bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası gerektirir; nitelikli hâllerde ceza üç yıldan on yıla kadar hapistir. İhbar ve şikâyetinizi Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapabilirsiniz.İnternetten ya da kartımdan dolandırıldım, ne yapabilirim?Kanuna göre bilişim sistemleri veya bankalar araç olarak kullanılarak işlenen dolandırıcılıkta hapis cezasının alt sınırı dört yıldır. Kartınızı rızanız olmadan kullanarak yarar sağlayan kişi üç yıldan altı yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır.Hesabım çalındı ya da cihazıma izinsiz girildi, ne yapabilirim?Kanuna göre bir bilişim sistemine hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kişiye bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir. Bu fiil nedeniyle sistemdeki veriler yok olur veya değişirse ceza altı aydan iki yıla kadar hapistir.Gizlice kaydedildim ya da özel görüntülerim yayıldı, ne yapabilirim?Kanuna göre özel hayata ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçlar şikâyete bağlıdır; şikâyetinizi fiili ve faili öğrendiğiniz günden itibaren altı ay içinde yapabilirsiniz.Bir suç için şikâyet süresi ne kadar, ne zaman başlar?Kanuna göre şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi altı aydır ve fiili ve failin kim olduğunu öğrendiğiniz günden başlar. Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir.Uzlaştırma bürosundan arandım, uzlaşma nedir?Kanuna göre şikâyete bağlı suçlarda ve kanunda sayılan bazı kasten yaralama, tehdit, hırsızlık ve dolandırıcılık hâllerinde uzlaştırma yoluna gidilir. Teklif yapıldıktan sonra yedi gün içinde kararınızı bildirmezseniz teklifi reddetmiş sayılırsınız.Yakınım gözaltına alındı, ne kadar tutulabilir ve hakları neler?Kanuna göre gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkime gönderilmek için gereken ve on iki saati aşamayan süre hariç, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı bu süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün süreyle uzatabilir.İfadeye çağrıldım, haklarım neler?Kanuna göre ifadeniz alınırken yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkınız ve müdafi seçme hakkınız size bildirilir. Avukat seçecek durumda değilseniz ve isterseniz baro tarafından size bir müdafi görevlendirilir.Yakınım tutuklandı ya da adli kontrol verildi, bu ne demek?Kanuna göre tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller ve kaçma şüphesi ya da delilleri karartma şüphesi gibi bir tutuklama nedeni bulunmalıdır. Tutuklama ve adli kontrol kararlarına itiraz edilebilir ve şüpheli her aşamada salıverilmesini isteyebilir.Yıllar önceki bir suç için hâlâ dava açılabilir mi?Kanuna göre kamu davası, suçun cezasına göre sekiz yıl ile otuz yıl arasında değişen sürelerin geçmesiyle düşer; beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezası gerektiren suçlarda bu süre sekiz yıldır. Zamanaşımı kesilirse süre, kanundaki sürenin en fazla yarısına kadar uzar.Biri beni ısrarla takip ediyor ya da mesajlarla rahatsız ediyor, ne yapabilirim?Kanuna göre ısrarlı takip altı aydan iki yıla kadar hapis cezası gerektirir; çocuğa veya boşanılan eşe karşı işlenirse ya da mağdurun okulunu, iş yerini veya konutunu değiştirmesine neden olursa ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Bu suçun soruşturulması şikâyete bağlıdır.Yakınım cezaevinde, ne zaman koşullu salıverilebilir?Kanuna göre süreli hapis cezasına mahkûm olanlar, kural olarak cezalarının yarısını infaz kurumunda iyi hâlli geçirdiklerinde koşullu salıverilmeden yararlanabilir. Kanunda sayılan bazı suçlarda bu oran üçte ikidir; geçici maddelerdeki farklı kurallar ayrıca uygulanabilir.Hapis cezam ertelendi, bu ne demek?Kanuna göre iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ertelenebilir; fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş olanlar için bu sınır üç yıldır. Erteleme için daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezası almamış olmak ve mahkemede tekrar suç işlenmeyeceği kanaatinin oluşması gerekir.Hakkımda HAGB kararı verildi, bu ne anlama geliyor?Kanuna göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması, müsadere hariç, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder. Beş yıllık denetim süresi kurallara uygun geçirilirse dava düşer; kasten yeni suç işlenirse mahkeme hükmü açıklar.

İcra ve borç 11

Kirayı ödeyemedim, icradan ödeme emri geldiKanuna göre kira alacağı için gönderilen ödeme emrine yedi gün içinde itiraz edebilirsiniz. İtiraz etmez ve ihtar süresi içinde kira borcunu da ödemezseniz, alacaklının talebi üzerine icra mahkemesince tahliyeye karar verilir.İmzaladığım senet için icra takibi başlatıldı, ne yapmalıyım?Kanuna göre kambiyo senedine dayalı takipte borca ya da imzaya itiraz ve senedin kambiyo senedi niteliğinde olmadığına ilişkin şikâyet, ödeme emrindeki ihtar uyarınca beş gün içinde dilekçeyle icra mahkemesine yapılır. Borç ve takip masrafları ise on gün içinde ödenmelidir.Bana ödeme emri geldi, nasıl itiraz ederim?Kanuna göre ödeme emrine, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde dilekçeyle veya sözlü olarak icra dairesine itiraz edilir. Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur.Evime haciz gelecek, hangi eşyalarım alınamaz?Kanuna göre para, altın ve süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç, sizin ve aynı çatı altında yaşayan ailenizin kişisel eşyası ile ailenin ortak kullandığı ev eşyası haczedilemez. Haline uygun eviniz ve öğrenci bursları da haczedilemeyenler arasındadır.Maaşıma haciz geldi, ne kadarı kesilebilir?Kanuna göre maaşınız, sizin ve ailenizin geçimi için gerekli görülen miktar düşüldükten sonra haczedilebilir; haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz. Birden fazla haciz varsa sıraya konur.İcra dairesi benden mal beyanı istiyor, ne yapmalıyım?Kanuna göre itirazınız iptal edilmiş veya kaldırılmışsa, kararın size tebliğinden itibaren üç gün içinde mal beyanında bulunmanız gerekir. Ödeme emrine itiraz etmediyseniz, beyan ödeme emrindeki yedi günlük süre içinde yapılır.İmzaladığım senet yüzünden hakkımda icra takibi başladıKanuna göre kambiyo senedine dayalı takipte borca veya imzaya itirazınızı beş gün içinde dilekçeyle icra mahkemesine bildirmeniz gerekir. Bu itiraz satış dışındaki takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz.Borçlu olmadığım bir para benden isteniyor, ne yapabilirim?Kanuna göre icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığınızı ispat için menfi tespit davası açabilirsiniz. Takibe itiraz etmediğiniz veya itirazınız kaldırıldığı için borçlu olmadığınız parayı ödediyseniz, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde geri isteyebilirsiniz.Borçlum mallarını kaçırıyor, ihtiyati haciz isteyebilir miyim?Kanuna göre rehinle güvence altına alınmamış ve vadesi gelmiş bir para alacağının alacaklısı, borçlunun mallarının ihtiyaten haczini mahkemeden isteyebilir. Kararın verildiği tarihten itibaren on gün içinde infazını istemezseniz karar kendiliğinden kalkar.Borçlu icra takibime itiraz etti, alacaklı olarak ne yapabilirim?Kanuna göre takibine itiraz edilen alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümlere göre alacağını ispat etmek suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Borçlunun itirazı haksız bulunursa borçlu, talep üzerine hükmolunan miktarın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilir.Hakkımda senede dayalı takip başlatıldı, imzaya ya da borca nasıl itiraz ederim?Kanuna göre senetteki imzanın size ait olmadığını, borçlu olmadığınızı, borcun ödendiğini ya da zamanaşımına uğradığını, ödeme emrinde gösterilen beş günlük süre içinde dilekçeyle icra mahkemesine bildirmeniz gerekir. Ödeme emri ayrıca borcun on gün içinde ödenmesi ihtarını içerir.

Tüketici 6

İnternetten aldığım ürünü geri vermek istiyorumKanuna göre internetten veya telefonla yaptığınız alışverişte on dört gün içinde hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden cayabilirsiniz. Cayma bildiriminin bu süre içinde satıcıya yöneltilmesi yeterlidir.Aldığım ürün bozuk çıktı, hangi haklarım var?Kanuna göre ürün ayıplıysa sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim haklarından birini seçebilirsiniz. Satıcı, seçtiğiniz talebi yerine getirmekle yükümlüdür.Aldığım hizmet kötü yapıldı, ne isteyebilirim?Kanuna göre hizmet ayıplıysa yeniden görülmesini, ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımını, ayıp oranında indirimi veya sözleşmeden dönmeyi seçebilirsiniz. Bunlardan biriyle birlikte tazminat da isteyebilirsiniz.Tüketici şikâyetim için hakem heyetine mi, mahkemeye mi gitmeliyim?Kanuna göre her yıl güncellenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurmanız zorunludur. Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar için önce arabulucuya, anlaşma olmazsa tüketici mahkemesine gidilir.Aboneliğimi iptal etmek istiyorum ama iptal etmiyorlarKanuna göre belirsiz süreli veya süresi bir yıldan uzun aboneliğinizi, gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden istediğiniz zaman feshedebilirsiniz. Fesih bildirimini kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısıyla yapmanız yeterlidir.Kredimle ilgili haklarım neler, banka bütün borcu isteyebilir mi?Kanuna göre banka, borcun tamamını ancak birbirini izleyen en az iki taksidi ödemediğinizde ve size en az otuz gün süre veren bir muacceliyet uyarısı gönderdikten sonra isteyebilir. Krediden on dört gün içinde cayabilir, erken ödemede faiz indirimi isteyebilirsiniz.

Trafik 4

Haksız yere trafik cezası yedim, nasıl itiraz ederim?Kanuna göre idari para cezasına karşı, kararın size tebliğ veya tefhim edildiği tarihten itibaren en geç onbeş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurabilirsiniz. Bu süre içinde başvurulmazsa karar kesinleşir.Ceza puanım 100'ü doldu, ehliyetim ne olacak?Kanuna göre ihlalin işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde toplam 100 ceza puanını dolduran sürücünün belgesi 2 ay süreyle geri alınır ve sürücü eğitime tabi tutulur. Aynı yıl içinde ikinci kez doldurmada belge 4 ay geri alınır, bir yıl içinde üç kez doldurmada süresiz iptal edilir.Alkollü araç kullanırken yakalandım, ehliyetim ne kadar süre alınır?Kanuna göre hususi otomobilde 0.50 promilin üzerinde alkollü araç kullandığı tespit edilen sürücüye idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. 1.00 promilin üzerinde ayrıca altı aydan iki yıla kadar hapis cezası öngören hüküm uygulanır.Trafik kazasında zarar gördüm, tazminatı kimden ve nasıl alırım?Kanuna göre zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde dava açmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvurmalıdır. Sigorta 15 gün içinde yazılı cevap vermez ya da cevap talebi karşılamazsa dava açabilir veya tahkime başvurabilirsiniz.

Kişisel veriler 3

Bir şirketin hakkımda tuttuğu bilgileri öğrenmek ve sildirmek istiyorumKanuna göre veri sorumlusuna başvurarak hakkınızda veri işlenip işlenmediğini öğrenebilir, bilgi isteyebilir, yanlış verilerin düzeltilmesini ve şartları varsa silinmesini talep edebilirsiniz. Veri sorumlusu başvurunuzu en geç otuz gün içinde sonuçlandırmak zorundadır.Kişisel verilerim sızdırıldı, ne yapabilirim?Kanuna göre verileriniz kanuni olmayan yollarla başkalarının eline geçerse, veri sorumlusu bunu en kısa sürede size ve Kurula bildirmek zorundadır. Önce veri sorumlusuna başvurabilir, sonuç alamazsanız Kurula şikâyet edebilirsiniz.Özel fotoğraflarım internete konuldu, erişimi nasıl engelletirim?Kanuna göre özel hayatınızı ihlal eden içerik için doğrudan Başkanlığa başvurabilirsiniz; erişimin engellenmesi ilgili içeriğin adresi (URL) üzerinden uygulanır. Sulh ceza hâkimi kırk sekiz saat içinde karar vermezse erişimin engellenmesi tedbiri kendiliğinden kalkar.

İdare 2

İdarenin hakkımdaki kararına dava açmak istiyorum, ne kadar sürem var?Kanuna göre özel kanunda ayrı süre yoksa idare mahkemesinde dava açma süresi, işlemin yazılı bildiriminin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayarak altmış gündür. Vergi mahkemelerinde bu süre otuz gündür.Belediyenin çalışması yüzünden zarar gördüm, tazminat isteyebilir miyim?Kanuna göre idari eylemden zarar gören kişi, eylemi öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde önce ilgili idareye başvurmalıdır. İstek reddedilir veya otuz gün içinde cevap verilmezse dava süresi içinde dava açılabilir.

Ticaret ve faiz 4

Elimdeki çek karşılıksız çıktı, ne yapabilirim?Kanuna göre düzenlendiği yerde ödenecek çek on gün, başka yerde ödenecek çek bir ay içinde bankaya ibraz edilmelidir. Süresinde ibraz edilip karşılıksız çıkan çek için şikâyette bulunabilir ve kambiyo senetlerine özgü yolla icra takibi başlatabilirsiniz.Ticari alacağım geç ödeniyor, faiz isteyebilir miyim?Kanuna göre ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedarikinde borçlu, sözleşmedeki tarihte ya da ödeme süresinde ödemezse ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer ve şart edilmemiş olsa bile faiz işler. Ödeme günü belirtilmemişse temerrüt, kural olarak faturanın alınmasını izleyen otuz günün sonunda gerçekleşir.Ticari bir alacak için dava açmadan önce arabulucuya gitmem gerekir mi?Kanuna göre ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucuya başvurulmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir.Alacağıma ne kadar faiz işler?Kanuna göre faiz oranı sözleşmede belirlenmemişse yıllık kanuni faiz, Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden hesaplanır. Temerrüt faizi de sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça bu orana göre ödenir.

Borçlar 7

Arkadaşıma kefil oldum, borcunu ödemiyor, ne olacak?Kanuna göre adi kefalette alacaklı kural olarak önce borçluya başvurmadıkça kefili takip edemez. Müteselsil kefalette ise borçlu ifada gecikmiş ve ihtar sonuçsuz kalmışsa ya da borçlu açıkça ödeme güçsüzlüğü içindeyse alacaklı doğrudan kefile başvurabilir; kefil her durumda sözleşmedeki azami miktara kadar sorumludur.Borç verdim, geri ödemiyor, ne yapabilirim?Kanuna göre geri ödeme günü kararlaştırılmamışsa ödünç alan, ilk istemden başlayarak altı hafta geçmedikçe ödemekle yükümlü değildir. Borç muaccel olduktan sonra ihtarla borçluyu temerrüde düşürebilir ve gecikme nedeniyle temerrüt faizi isteyebilirsiniz.Borçluya ihtarname çekmem gerekir mi?Kanuna göre muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer; ödeme günü birlikte belirlenmişse bu günün geçmesi yeterlidir. Karşılıklı sözleşmelerde borçlu temerrüde düşerse uygun bir süre verebilir, süre sonunda ifa ve tazminat isteyebilir ya da sözleşmeden dönebilirsiniz.Biri bana zarar verdi, tazminat isteyebilir miyim?Kanuna göre kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille size zarar veren kişi bu zararı gidermekle yükümlüdür. Tazminat istemi, zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.Şahıstan aldığım ikinci el araç ya da eşya ayıplı çıktıKanuna göre satıcı ayıbı bilmese bile sorumludur; alıcı ise malı imkân bulur bulmaz gözden geçirip ayıbı uygun bir süre içinde satıcıya bildirmelidir. Ayıp halinde sözleşmeden dönme, bedelde indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız benzeriyle değiştirme seçeneklerinden birini kullanabilirsiniz.Alacağım zamanaşımına uğrar mı, süre nasıl kesilir?Kanuna göre aksine hüküm bulunmadıkça her alacak on yılda, kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi dönemsel edimler ise beş yılda zamanaşımına uğrar. Zamanaşımı ileri sürülmedikçe hâkim bunu kendiliğinden dikkate alamaz.Trafik kazasında yakınımı kaybettim, hangi tazminatları isteyebilirim?Kanuna göre ölüm hâlinde cenaze giderleri, ölüm olay anında gerçekleşmemişse tedavi giderleri ve ölenin desteğinden yoksun kalanların kayıpları istenebilir. Yaralanmada tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalması ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar istenebilir.