Elimdeki çek karşılıksız çıktı, ne yapabilirim?
Kanuna göre düzenlendiği yerde ödenecek çek on gün, başka yerde ödenecek çek bir ay içinde bankaya ibraz edilmelidir. Süresinde ibraz edilip karşılıksız çıkan çek için şikâyette bulunabilir ve kambiyo senetlerine özgü yolla icra takibi başlatabilirsiniz.
Çek, kanuni ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmeli, karşılığı yoksa üzerine karşılıksızdır işlemi yaptırılmalıdır. Karşılıksız çek, hamilin şikâyeti üzerine adli para cezası ve çek düzenleme yasağı gerektiren bir suçtur. Hamil ayrıca çek alacağı için kambiyo senetlerine özgü yolla icra takibi yapabilir.
Bilmeniz gerekenler
Çeki süresinde ibraz edin
Düzenlendiği yerde ödenecek çek on gün, başka bir yerde ödenecek çek bir ay içinde bankaya ibraz edilmelidir. Bu süreler, çekte yazılı düzenleme tarihinin ertesi günü başlar.
TTK m. 796/1
“Bir çek, düzenlendiği yerde ödenecekse on gün; düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecekse bir ay içinde muhataba ibraz edilmelidir.”
Maddenin tamamı →TTK m. 796/3
“Birinci ve ikinci fıkralarda yazılı süreler, çekte yazılı olan düzenlenme tarihinin ertesi günü başlar.”
Maddenin tamamı →İleri tarihli çekte tarihe dikkat edin
Üzerindeki düzenleme tarihinden önce ibraz edilip ödenmeyen çekle ilgili hukuki takip yapılamaz. İleri tarihli çekte takip yapabilmek için çekin, üzerindeki tarihe göre kanuni ibraz süresi içinde ibraz edilmesi ve karşılıksızdır işlemi yapılması şarttır.
Çek K. m. 3/8
“Üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihinden önce ibraz edilen çekin karşılığının Türk Ticaret Kanununun 707 nci maddesi uyarınca kısmen veya tamamen ödenmemiş olması hâlinde, bu çekle ilgili olarak hukukî takip yapılamaz.”
“İleri düzenleme tarihli çekle ilgili olarak hukukî takip yapılabilmesi için, çekin üzerindeki düzenleme tarihine göre kanunî ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmesi ve karşılıksızdır işlemine tabi tutulması şarttır.”
Maddenin tamamı →Karşılıksızdır işlemi yaptırın
Karşılığı olmayan çek için talep etmeniz halinde banka çekin arkasına karşılıksızdır işlemi yapar. Banka, süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için kanunda belirlenen ve her yıl Ocak ayında güncellenen bir tutarı hamile ödemekle yükümlüdür. Çek düzenleyenin bankaca bilinen adreslerini de isteyebilirsiniz.
Çek K. m. 3/4
“Hamilin talepte bulunması hâlinde, karşılıksızdır işlemi;”
“çekin arka yüzüne tahsil için bankaya ibraz edildiği tarih”
Maddenin tamamı →Çek K. m. 3/3
“Muhatap banka, ibraz eden düzenleyici dışındaki hamile, süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için;”
“Bu fıkradaki miktar, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan fiyat endekslerindeki yıllık değişmeler göz önünde tutularak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından her yıl Ocak ayında belirlenir”
Maddenin tamamı →Çek K. m. 2/2
“Çekin karşılığının tamamen veya kısmen bulunmaması hâlinde, çek düzenleyenin bankaca bilinen adresleri, talebi hâlinde hamile verilir.”
Maddenin tamamı →Şikâyet yoluna başvurun
Kanuni ibraz süresi içinde karşılıksızdır işlemi yapılan çek için şikâyette bulunabilirsiniz. Mahkeme her bir çek için adli para cezasına ve çek düzenleme ile çek hesabı açma yasağına hükmeder. Bu davalara icra mahkemesi bakar.
Çek K. m. 5/1
“Üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibrazında, çekle ilgili olarak “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine,”
“Mahkeme ayrıca, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına;”
“Bu suçtan dolayı açılan davalar icra mahkemesinde görülür”
Maddenin tamamı →Alacağınızı icra yoluyla isteyin
Çek alacağı için kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapabilirsiniz. Takip talebine çekin aslını ve borçlu sayısı kadar onaylı örneğini eklemeniz gerekir. Zamanında ibraz edilip ödenmediği belgelenen çekte düzenleyene, cirantalara ve diğer çek borçlularına başvurabilirsiniz.
İİK m. 167/1
“Alacağı çek, poliçe veya emre muharrer senete müstenit olan alacaklı, alacak rehinle temin edilmiş olsa bile, bu bölümdeki hususi usullere göre haciz yolu ile”
Maddenin tamamı →İİK m. 167/2
“takip talebine kambiyo senedinin aslını ve borçlu adedi kadar tasdikli örneğini eklemeğe mecburdur.”
Maddenin tamamı →TTK m. 808
“cirantalar, düzenleyen ve diğer çek borçlularına karşı başvurma haklarını kullanabilir.”
Maddenin tamamı →Çek bedeli ödenirse
Karşılıksız kalan çek bedeli, ibraz tarihinden itibaren ticari işlerdeki temerrüt faiziyle birlikte tamamen ödenirse yargılama aşamasında davanın düşmesine, kesinleşmiş mahkûmiyette ise hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına karar verilir. Şikâyetten vazgeçmede de aynı sonuç doğar.
Çek K. m. 6/1
“Karşılıksız kalan çek bedelinin, çekin üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanunî ibraz tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanuna göre ticarî işlerde temerrüt faiz oranı”
“üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte tamamen ödeyen kişi hakkında,”
“Yargılama aşamasında mahkeme tarafından davanın düşmesine,”
“Mahkûmiyet hükmünün kesinleşmesinden sonra mahkeme tarafından hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına,”
Maddenin tamamı →Çek K. m. 6/2
“Şikâyetten vazgeçme hâlinde de birinci fıkra hükmü uygulanır.”
Maddenin tamamı →
Her adımın altındaki künyeye tıklayınca kanunun ilgili cümlesi açılır.
Süreler
Dikkat
Karşılıksız çek suçunda ön ödeme, uzlaşma ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümler uygulanmaz.
Çek K. m. 5/10
“Birinci fıkrada tanımlanan suç nedeniyle, ön ödeme, uzlaşma ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümler uygulanmaz.”
Maddenin tamamı →
Çek bir sermaye şirketi adına düzenlenmişse çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı, şirketin yönetim organı ile ticaret siciline tescil edilen şirket yetkilileri hakkında da uygulanır.
Çek K. m. 5/1
“karşılıksız çekin bir sermaye şirketi adına düzenlenmesi durumunda ayrıca yönetim organı ile ticaret siciline tescil edilen şirket yetkilileri hakkında uygulanır.”
Maddenin tamamı →
Çek, üzerindeki baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmezse bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erer.
Çek K. m. 3/9
“Çekin, üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi hâlinde, muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erer.”
Maddenin tamamı →
İlgili kanun maddeleri
Terimler
- Kambiyo senedi
- Çek, poliçe ve bono (emre muharrer senet) gibi kanundaki şekil şartlarını taşıyan kıymetli evrak. Bunlara dayanan alacaklar için kambiyo senetlerine özgü, daha hızlı bir icra takip yolu vardır.
Benzer durumlar
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her somut olay kendi koşullarıyla değerlendirilir. Mevzuat değişebilir; güncelliğini kontrol ediniz.