Alacağım zamanaşımına uğrar mı, süre nasıl kesilir?
Kanuna göre aksine hüküm bulunmadıkça her alacak on yılda, kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi dönemsel edimler ise beş yılda zamanaşımına uğrar. Zamanaşımı ileri sürülmedikçe hâkim bunu kendiliğinden dikkate alamaz.
Kanunda aksine hüküm yoksa her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir; kira bedeli, faiz ve ücret gibi dönemsel edimlerde süre beş yıldır. Zamanaşımı kural olarak alacağın muaccel olduğu gün işlemeye başlar. Borcun ikrarı, dava ya da icra takibi gibi işlemler zamanaşımını keser ve yeni bir süre başlatır.
Bilmeniz gerekenler
Sürenin kaç yıl olduğunu belirleyin
Kanunda aksine hüküm yoksa her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir. Kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi dönemsel edimler ile küçük çapta perakende satışlardan doğan alacaklar gibi kanunda sayılan bazı alacaklar ise beş yıllık zamanaşımına tabidir.
TBK m. 146
“Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir.”
Maddenin tamamı →TBK m. 147
“Kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi diğer dönemsel edimler.”
“Küçük sanat işlerinden ve küçük çapta perakende satışlardan doğan alacaklar.”
Maddenin tamamı →Başlangıç tarihini bulun
Zamanaşımı alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar. Muacceliyet bir bildirime bağlıysa, bu bildirimin yapılabileceği günden işlemeye başlar. Başladığı gün sayılmaz ve sürenin son günü de hak kullanılmadan geçince zamanaşımı gerçekleşir.
TBK m. 149/1
“Zamanaşımı, alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar.”
Maddenin tamamı →TBK m. 149/2
“Alacağın muaccel olmasının bir bildirime bağlı olduğu hâllerde, zamanaşımı bu bildirimin yapılabileceği günden işlemeye başlar.”
Maddenin tamamı →TBK m. 151/1
“Süreler hesaplanırken zamanaşımının başladığı gün sayılmaz ve zamanaşımı ancak sürenin son günü de hak kullanılmaksızın geçince gerçekleşmiş olur.”
Maddenin tamamı →Zamanaşımını kesen işlemler
Borçlu borcu ikrar etmişse, özellikle faiz ödemiş, kısmen ödeme yapmış, rehin vermiş ya da kefil göstermişse zamanaşımı kesilir. Alacaklının dava açması, icra takibi yapması ya da iflas masasına başvurması da zamanaşımını keser.
TBK m. 154
“Borçlu borcu ikrar etmişse, özellikle faiz ödemiş veya kısmen ifada bulunmuşsa ya da rehin vermiş veya kefil göstermişse.”
“Alacaklı, dava veya def’i yoluyla mahkemeye veya hakeme başvurmuşsa, icra takibinde bulunmuşsa ya da iflas masasına başvurmuşsa.”
Maddenin tamamı →Kesilmeden sonra yeni süre
Zamanaşımı kesilince yeni bir süre işlemeye başlar. Borç bir senetle ikrar edilmiş ya da mahkeme veya hakem kararına bağlanmışsa yeni süre her zaman on yıldır. İcra takibiyle kesilen zamanaşımı, takibe ilişkin her işlemden sonra yeniden işler.
TBK m. 156/1
“Zamanaşımının kesilmesiyle, yeni bir süre işlemeye başlar.”
Maddenin tamamı →TBK m. 156/2
“Borç bir senetle ikrar edilmiş veya bir mahkeme ya da hakem kararına bağlanmış ise, yeni süre her zaman on yıldır.”
Maddenin tamamı →TBK m. 157/2
“Zamanaşımı, icra takibiyle kesilmişse, alacağın takibine ilişkin her işlemden sonra yeniden işlemeye başlar.”
Maddenin tamamı →Zamanaşımının durduğu haller
Bazı durumlarda zamanaşımı hiç başlamaz ya da durur. Örneğin evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirinden olan alacakları ve velayet süresince çocukların ana ve babalarından olan alacakları için zamanaşımı işlemez.
TBK m. 153/1
“Aşağıdaki durumlarda zamanaşımı işlemeye başlamaz, başlamışsa durur:”
“Evlilik devam ettiği sürece, eşlerin diğerinden olan alacakları için.”
“Velayet süresince, çocukların ana ve babalarından olan alacakları için.”
Maddenin tamamı →Hâkim kendiliğinden bakmaz, süreler değiştirilemez
Zamanaşımı ileri sürülmedikçe hâkim bunu kendiliğinden dikkate alamaz. Zamanaşımı süreleri sözleşmeyle değiştirilemez ve zamanaşımından önceden feragat edilemez.
TBK m. 161
“Zamanaşımı ileri sürülmedikçe, hâkim bunu kendiliğinden göz önüne alamaz.”
Maddenin tamamı →TBK m. 148
“Bu ayırımda belirlenen zamanaşımı süreleri, sözleşmeyle değiştirilemez.”
Maddenin tamamı →TBK m. 160/1
“Zamanaşımından önceden feragat edilemez.”
Maddenin tamamı →
Her adımın altındaki künyeye tıklayınca kanunun ilgili cümlesi açılır.
Süreler
Dikkat
Asıl alacak zamanaşımına uğrayınca, ona bağlı faiz ve diğer alacaklar da zamanaşımına uğramış olur.
TBK m. 152
“Asıl alacak zamanaşımına uğrayınca, ona bağlı faiz ve diğer alacaklar da zamanaşımına uğramış olur.”
Maddenin tamamı →
Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur.
HUAK m. 18/A-15
“Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.”
Maddenin tamamı →
Haksız fiil ve ayıplı satış gibi bazı alacaklar için kanunda daha kısa özel süreler vardır.
TBK m. 72/1
“Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.”
Maddenin tamamı →
TBK m. 231/1
“Satıcı daha uzun bir süre için üstlenmiş olmadıkça, satılanın ayıbından doğan sorumluluğa ilişkin her türlü dava, satılandaki ayıp daha sonra ortaya çıksa bile, satılanın alıcıya devrinden başlayarak iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.”
Maddenin tamamı →
İlgili kanun maddeleri
Terimler
- Zamanaşımı
- Kanunda belirlenen sürenin geçmesiyle bir alacağın dava yoluyla istenebilme imkânının ortadan kalkması; bunun için borçlunun zamanaşımını ileri sürmesi gerekir. Ceza hukukunda ise sürenin dolmasıyla kamu davasının düşmesi ya da cezanın infaz edilememesidir.
- Muaccel
- Vadesi gelmiş, alacaklının ifasını artık isteyebileceği borç. Süre kararlaştırılmamışsa borç kural olarak doğduğu anda muaccel olur.
- Feragat
- Bir haktan ya da davadan vazgeçilmesi. Davadan feragat kesin hükmün sonuçlarını doğurur; aynı talep için yeniden dava açılamaz.
Benzer durumlar
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her somut olay kendi koşullarıyla değerlendirilir. Mevzuat değişebilir; güncelliğini kontrol ediniz.