Borçluya ihtarname çekmem gerekir mi?
Kanuna göre muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer; ödeme günü birlikte belirlenmişse bu günün geçmesi yeterlidir. Karşılıklı sözleşmelerde borçlu temerrüde düşerse uygun bir süre verebilir, süre sonunda ifa ve tazminat isteyebilir ya da sözleşmeden dönebilirsiniz.
Muaccel bir borcun borçlusu, kural olarak alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Ödeme günü birlikte belirlenmişse ihtara gerek kalmadan bu günün geçmesiyle temerrüt oluşur. Temerrüde düşen borçlu gecikmeden doğan zararı öder; karşılıklı sözleşmelerde alacaklı süre vererek kanundaki seçimlik haklarını kullanabilir.
Bilmeniz gerekenler
İhtarın ne zaman gerektiğini bilin
Muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Ödeme günü birlikte belirlenmişse ya da sözleşmedeki bir hakka dayanılarak usulüne uygun bildirimle belirlenmişse, bu günün geçmesiyle borçlu ihtara gerek olmadan temerrüde düşer.
TBK m. 117/1
“Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer.”
Maddenin tamamı →TBK m. 117/2
“Borcun ifa edileceği gün, birlikte belirlenmiş veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle belirlemişse, bu günün geçmesiyle”
Maddenin tamamı →Temerrüdün sonuçları
Temerrüde düşen borçlu, kusuru olmadığını ispat etmedikçe geç ifadan doğan zararı gidermekle yükümlüdür. Ayrıca beklenmedik hal nedeniyle doğacak zarardan da sorumlu olur.
TBK m. 118
“Temerrüde düşen borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat etmedikçe, borcun geç ifasından dolayı alacaklının uğradığı zararı gidermekle yükümlüdür.”
Maddenin tamamı →TBK m. 119/1
“Temerrüde düşen borçlu, beklenmedik hâl sebebiyle doğacak zarardan sorumludur.”
Maddenin tamamı →Temerrüt faizi
Temerrüt faizi oranı sözleşmede kararlaştırılmamışsa, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuata göre belirlenir. Sözleşmeyle kararlaştırılacak oran, bu oranın yüzde yüz fazlasını aşamaz.
TBK m. 120/1
“Uygulanacak yıllık temerrüt faizi oranı, sözleşmede kararlaştırılmamışsa, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre belirlenir.”
Maddenin tamamı →TBK m. 120/2
“Sözleşme ile kararlaştırılacak yıllık temerrüt faizi oranı, birinci fıkra uyarınca belirlenen yıllık faiz oranının yüzde yüz fazlasını aşamaz.”
Maddenin tamamı →Karşılıklı sözleşmede uygun süre verin
Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde taraflardan biri temerrüde düşerse, diğeri borcun ifası için uygun bir süre verebilir ya da hâkimden süre verilmesini isteyebilir.
TBK m. 123
“Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, taraflardan biri temerrüde düştüğü takdirde diğeri, borcun ifa edilmesi için uygun bir süre verebilir veya uygun bir süre verilmesini hâkimden isteyebilir.”
Maddenin tamamı →Süre vermenin gerekmediği haller
Borçlunun durumundan süre vermenin etkisiz olacağı anlaşılıyorsa, temerrüt yüzünden ifa alacaklı için yararsız kalmışsa ya da sözleşmeden belirli zamanda yapılmayan ifanın artık kabul edilmeyeceği anlaşılıyorsa süre verilmesine gerek yoktur.
TBK m. 124
“1. Borçlunun içinde bulunduğu durumdan veya tutumundan süre verilmesinin etkisiz olacağı anlaşılıyorsa.”
“2. Borçlunun temerrüdü sonucunda borcun ifası alacaklı için yararsız kalmışsa.”
“3. Borcun ifasının, belirli bir zamanda veya belirli bir süre içinde gerçekleşmemesi üzerine, ifanın artık kabul edilmeyeceği sözleşmeden anlaşılıyorsa.”
Maddenin tamamı →Seçimlik haklarınızı kullanın
Verilen sürede borç ifa edilmezse alacaklı her zaman ifayı ve gecikme tazminatını isteyebilir. Ayrıca ifadan ve gecikme tazminatından vazgeçtiğini vakit geçirmeden bildirerek, ifa edilmemekten doğan zararın giderilmesini isteyebilir ya da sözleşmeden dönebilir. Dönme halinde taraflar daha önce ifa ettiklerini geri isteyebilir.
TBK m. 125/1
“alacaklı, her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteme hakkına sahiptir.”
Maddenin tamamı →TBK m. 125/2
“Alacaklı, ayrıca borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek, borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir.”
Maddenin tamamı →TBK m. 125/3
“Sözleşmeden dönme hâlinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler.”
Maddenin tamamı →
Her adımın altındaki künyeye tıklayınca kanunun ilgili cümlesi açılır.
Dikkat
İfasına başlanmış sürekli edimli sözleşmelerde borçlu temerrüde düşerse alacaklı, ifa ve gecikme tazminatı isteyebileceği gibi sözleşmeyi feshederek erken sona ermeden doğan zararının giderilmesini de isteyebilir.
TBK m. 126
“İfasına başlanmış sürekli edimli sözleşmelerde, borçlunun temerrüdü hâlinde alacaklı, ifa ve gecikme tazminatı isteyebileceği gibi, sözleşmeyi feshederek, sözleşmenin süresinden önce sona ermesi yüzünden uğradığı zararın giderilmesini de isteyebilir.”
Maddenin tamamı →
Haksız fiilde borçlu fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşer; ayrıca ihtara gerek yoktur.
TBK m. 117/2
“haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede ise zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu temerrüde düşmüş olur.”
Maddenin tamamı →
Temerrüt faizini aşan zarara uğradıysanız, borçlu kusursuzluğunu ispat etmedikçe bu zararı da gidermekle yükümlüdür.
TBK m. 122/1
“Alacaklı, temerrüt faizini aşan bir zarara uğramış olursa, borçlu kendisinin hiçbir kusuru bulunmadığını ispat etmedikçe, bu zararı da gidermekle yükümlüdür.”
Maddenin tamamı →
İlgili kanun maddeleri
İlgili Yargıtay kararları
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2022/2939 E., 2022/5159 K. · 27.05.2022Kararın tamamı →Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 2016/20341 E., 2019/3025 K. · 07.03.2019Kararın tamamı →Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, 2016/6093 E., 2018/1045 K. · 19.03.2018Kararın tamamı →Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, 2016/3718 E., 2018/297 K. · 31.01.2018Kararın tamamı →Terimler
- İhtar
- Bir kişinin karşı tarafa, yükümlülüğünü yerine getirmesini isteyen ya da yerine getirmemenin sonucunu bildiren uyarısı. Mahkemenin taraflara yaptığı uyarılar için de kullanılır.
- Temerrüt
- Borcun zamanında yerine getirilmemesi nedeniyle borçlunun hukuken gecikmiş sayılması; muaccel borçlarda kural olarak alacaklının ihtarıyla gerçekleşir. Gecikme faizi ve tazminat gibi sonuçlar doğurur.
- Muaccel
- Vadesi gelmiş, alacaklının ifasını artık isteyebileceği borç. Süre kararlaştırılmamışsa borç kural olarak doğduğu anda muaccel olur.
Benzer durumlar
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her somut olay kendi koşullarıyla değerlendirilir. Mevzuat değişebilir; güncelliğini kontrol ediniz.